La guerra de ma vida                                                                                                                                                          

Al sègle passat los òmes avian fait totis al mens una guerra.

Papeta fasquèt la de 14,mon paire la de 40

e la meuna guèrra sosquèt la guerra d’Argeria.

M’envièran guerrejar pendent 17 meses

dins un regiment de paracasudistas

ont m’èri trapat a Tolosa per astre,

perdéqué èri professor de gimnastica al licèu de Caurs

e jogavi al rubi.

Anavem ont i avià agut de tamponadas,un escaufèstre,

ont s’èran engafetats los soldats francès

e los fellaghas, que voliàn l’independencia de lor pais.

M’èran puslèu simpatics,compreniai çò que demandavan,

èra simple : « Ara n’i a pron,vos cal partir e nos daissar aquèl pais

que nos avetz panat per la fòça militari i a 130 ans. »

Fasiai quand même atencion de pas me faire prene per èlis.                                                                                     

Mai d’una causa me fasian soscar a l’epòca :

-cossi se podià faire que tant d’òmes posquèssan obesir

als òrdres d’aquèlis oficièrs e adjudants que nos fasian asegutar

totis los qu’i semblavan suspiçons ?

Pas un qu’esperonejava,acceptavem,mai o mens,

d’estre somès a n’aquèla règla de la guerra.

Es la violència institucionala.

Es l’enigma de la servitud volontària

pausada per La Boétie en 1546. Es pas un problèma novèl .

Era dificil de s’opausar.

Los companhs cresian o preferavan creire qu’èrem dins nostre dreit.

-una autra causa m’estonava.

Aquèla guerra,per los paracasudistas,se transformava en jòc.

Era un grand jòc de perseguida,èrem totis acorsaires o perseguits.

Jogavem al pus fin,al pus fort,al pus finaudèl,al pus degordit,

a lo que faria paur a l’autre.

-tot lo monde mentissian,mandavem de messorgas per la radiò

ont disiem qu’aviem tuat de fugidors qu’èran estacats.

Aimavi pas tot aquò que sentissia,al dessus dal chaple,

l’asirança e lo mesprètz.

-çò que m’a lo pus tresvirat es la tòrtura.

Es insofrible. Cossi podem arrivar a n’aquèlas causas

que nos fan cabussar dins la barbarià ?

Sosquèt,per ieu,pus dificil a suportar que la mòrt.                                                                                                           

N’i a que nos demandan encara perdéqué avem daissat faire tot aquò.

Los responsables son los politics que nos an enviats aval

e que savian tot çò que se passava.

Los militaris an pas totas las responsabilitats

mas n’an profitat quand agèran los plens poders .

Sem demorats de temps sens parlar.

Erem pas fièrs de çò qu’aviem fait,

de çò que nos an fait faire.

Dins las guerras cal pas jamai confondre

lo pòble,los soldats e los dirigents politics.

E uèi ai torna trapat la paraula,l’enveja de parlar,

de dire çò qu’avèm fait,çò qu’avem vist,

tot çò que nos demòra d’aquèles moments

ont avem encontrat la mòrt,la tòrtura,la paur,

la traïson,la solidaritat,la coardisa,per de bon,sul camp.

Avem vist çò que pòdan faire los òmes

quand son cunhats dins de situacions que los despassan.                                                                                         

Cal pas mai de guerras sus aquèla terra.

N’i a un que disià « qu’una conarià la guerra. »                                                                                                   

Jaume Carbonèl

Setembre de 2013                                                           

- escaufèstre : accrochage 

- engafetats : accrochés

- esperonejar : refuser d’obéir 

- coardisa : làcheté

- acorsaire : poursuivant 

- finaudèl : malin

- chaple : tuerie 

- asirança : haine

- insofrible : insupportable 

- ensegutats, perseguits : poursuivis